Амьдран хайрлахуйн учиг...

Тэр жил хадагтай Ричель 5-р анги дааж авчээ. Тэдний ангид харин Дэвид нэрт нэгэн хүү байлаа. Тэр хүү байнга үс гэзэг нь арзайчихсан, хир даг болсон амьтан явах ба ангийнхантайгаа ч төдийлөн нийлдэггүй болохыг нь шинэхэн багш анзаарчээ. Ингээд хадагтай Ричель Дэвидийн хувийн хэргийг уншихаар шийдэв. Хадагтай хүүгийн хувийн хэргийг уншаад маш их гайхжээ. Учир нь тэнд нэгдүгээр ангийн багш нь "-Дэвид маш ухаантай, сэргэлэн цовоо, гэрийн даалгавараа тогтмол хийдэг, найз нөхөдтэйгээ эвтэй найртай" гэж бичсэн байлаа. Хоёрдугаар ангийн багш нь харин "-Дэвид бол маш сайн сурагч. Даанч ээжид нь хүнд өвчин туссан явдал хүүд хэцүү байгаа бололтой. Түүний ар гэрийн амьдрал хүнд байж магадгүй" хэмээн тэмдэглэсэн байв. Хүүгийн гуравдугаар ангийн багш нь "-Ээжийнх нь үхэл түүнд маш хүндээр туссан. Аав нь хүүд нэг их анхаарал халамж тавихгүй юм. Ямар нэгэн арга хэмжээ яаралтай авахгүй л бол ар гэрийнх нь таагүй амьдрал түүнд сөргөөр нөлөөлнө" гэжээ. Гэтэл дөрөвдүгээр ангийн багш нь "-Дэвид бол их бүрэг хүүхэд. Хичээл номдоо ч сонирхолгүй. Дээр нь түүнд ямар ч найз нөхөд байхгүй. Заримдаа тэр хичээл дээр унтдаг" гэж хувийн хэрэгт нь бичсэн байлаа. Үүнээс хадагтай Ричель Дэвидийн ямар хүүхэд байсныг, яагаад ийм байдалтай болсныг нь мэдэж авчээ. 

    Багш нарын баярын өдөр сурагчид хадагтайд өнгө өнгийн цаасанд боосон чамин гоёмсог бэлэг бэлэглэцгээхэд Ричелийн санаа яагаад ч юм ихэд зовсон ажээ. Учир нь Дэвид л түүнд ганцаархнаа нэг муу бор цаасанд боосон, зарим шигтгээ чимэг нь унаж ховхорсон, хиймэл шигтгээтэй бугуйвч, нилээд дундарсан хуучин үнэртэй ус бэлэглэсэн хэрэг. Дэвидийн энэ бэлгийг харсан хүүхдүүд хүүг инээлдэн шоолоход багш нь бугуйвч өөрт нь маш их таалагдаж байгааг хэлээд, үнэртэй уснаас нь хэд хэд шүршчээ. Хүүхдүүд ч инээлдэхээ болив. Гэтэл тэр өдөр Дэвид "-Хадагтай Ричель, та яг миний ээж шиг үнэртэж байна" гэж хэлэв. Хичээл тарсаны дараа Ричель багш ангидаа үлдээд асгартал уйллаа. Ингээд тэр Дэвидэд өдөр бүр анхаарал тавих болжээ. Багшийнхаа анхаарах бүрд Дэвид улам л сэргэж, удалгүй урьдын хэвээр сургуулийнхаа хамгийн шилдэг сурагч боллоо. Хичээлийн жилийн эцсийн өдөр хүү Ричель багшийнхаа гэрийн үүдэнд нэгэн зурвасыг үлдээсэн байлаа. Түүнийг задалвал "-Хадагтай Ричель, та энэ дэлхийн хамгийн сайн багш" хэмээн жаалхан хүү булбарайхан гараараа ихэд хичээнгүйлэн бичсэн байх нь тэрээ.

Энэ захидлыг бичсэнээс хойш зургаан жилийн дараа коллежид элсэн орохдоо, мөн түүнээс хойш зургаан жилийн дараа их сургуулиа төгсөхдөө Дэвид багшдаа илгээсэн захидалдаа "-Та бол энэ хорвоогийн хамгийн сайн багш" гэж бичсэн хэвээр л байлаа. Дахиад хэдэн жилийн дараа багшдаа бичсэн захидалдаа тэрээр нэгэн сайхан бүсгүйтэй учирсанаа бичээд аав нь хэдэн жилийн өмнө өөд болсон тул хуримын ёслол дээр минь хүргэний талыг төлөөлж өгөөч" хэмээн гуйжээ. Харин захидлынхаа дор "-Хадагтай Ричель та энэ дэлхийн хамгийн сайн багш шүү. ХҮНИЙ ИХ ЭМЧ ДЭВИД..." гэж гарын үсгээ зурсан байлаа.

     Харин хадагтай Ричель Дэвидийн хуриманд очихдоо олон жилийн өмнө хүүгийн бэлэглэж байсан хуучин бугуйвчийг зүүж, үнэртэй уснаас нь цацахаа ч мартсангүй. Хайртай багшийгаа харсан Дэвид тосон гүйж, тэврэхдээ чихэнд нь "-Надад итгэсэнд тань, өөртөө итгэх итгэлтэй болгосонд тань, намайг бас амьдралд итгэх итгэлтэй болгосонд тань чин сэтгэлээсээ баярладаг шүү багш аа" хэмээн зүрх догдлон шивнэжээ. Хадагтай Ричель хайр нулимс бялхсан нүдээр Дэвидрүү хараад "-Үгүй ээ хүү минь, чи буруу ярьж байна. Чамтай тааралдахаасаа өмнө би өөрийгөө багш хүн гэдгийг мэдэрдэггүй байжээ. Би л чамд баярлаж байна" гэж хэлэв...        

Орос хүүхдийн дууны караоке

Улыбка

облака

 

 

Үнэний тухай домог

Урьд нэгэн лам шавийнхаа хамт суудаг байжээ. Шавь нь багшийн хэлсэн үг бүрийг ёсчлон биелүүлдэг, үнэнч шудрага нэгэн байв. Нэгэн удаа багш лам нь заллагаар юманд явах болж, шавьдаа гэр орноо сайтар сахиж байхыг онцлон захьжээ. Шавь нь ч гэрээс холдолгүй, чин сэтгэлийг барьж, багшийн захиасыг биелүүлж байжээ. Тэгээд багш нь хэд хоноод иртэл авдарных нь ёроол цоорчихсон, дотор нь нандигнан хадгалж байсан эрдэнэ нь алга болсон байв гэнэ. Ингээд "-Миний ховор эрдэнэ алга болсон байна... Чи л алга болгосон... Гэрт чамаас өөр хэн ч байгаагүй шүү дээ" гэж багш нь шавьдаа тулгахад шавь нь аваагүй учраа өчиж, эрдэнэ чухам яагаад алга болсны учрыг олохгүй, дэмий л гайхан сандарчээ. Багш нь "-Миний эрдэнийг олж өг. Тэр чинь миний энэ насандаа олж цуглуулсан ганц хогшил минь байгаа юм" гэж уурсан уцаарлаж, шавийгаа хулгайд сэрдэн, эцэст нь зодож гэрээсээ хөөв. Хүү аргагүйдэн, юм хумаа үхэр тэргэнд ачаалаад, багшдаа гүтгэгдсэндээ баахан гомдож, хүнд бодолд дарагдан сажилж явтал тэрэгнийх нь өрөөсөн дугуй өнхрөн, нүхрүү цөмрөөд орчихжээ. Хүү дугуйгаа нүхнээс татан гаргатал дугуйнд нь нэгэн туулай дайрагдан үхсэн байв гэнэ. Ажиглавал багш ламынх нь эрдэнэ тэр туулайн аманд зуугаастай байх юм гэнэ. Мөнөөх туулай л авдрыг цоо мэрсэн байх нь тэр. Үүнээс хойш "Үнэнээр явбал үхэр тэргээр туулай гүйцнэ" хэмээн ярьдаг болсон гэдэг.

Оньсого тааж чадах уу даа...

       ***
Хасаг тэрэг
Цахан цахан хөдөлнө
Хар толгойт ишиг
Бахаг бахаг майлна
 
       ***
Бай бай цагаан
Байдал үгүй цагаан
Зүй зүй цагаан
зүйдэл үгүй цагаан

        ***
Амттай байтлаа амсаж идэж болдоггүй
Шимтэй байтлаа шимж идэж болдоггүй

         ***
Хув ямааны толгойг
Хуйхалж барагдахгүй

         ***
Уул үгүй тал
Ус үгүй цөл
Засаг үгүй ноён
Хүнс үгүй цэрэг
Цус үгүй дайн

Дээрх таван оньсогыг бүгдийг нь таасан хүмүүнд дээд нэгэн шагналыг барьмуй...

Цэцэн хүүхэд

Аман зохиолын өв сангаар уламжлагдан ирсэн Монголын хүүхдийн уран зохиолын сан хөмрөг шавхагдашгүй арвин баялаг билээ. Энэ удаад дүү нартаа "Цэцэн хүүхэд" хэмээх шүлэглэлт наадгайг танилцуулж байна.



        Цэцэн хүүхэд

-Хүүхэд, хүүхэд хаашаа очих нь вэ?
-Хөндлөнгийн голруу явж байна.
-Гол биш шалбааг биз дээ?
-Шалбааг нь шалбааг л даа
 Шар шувуу нисээд гэтэлдэггүй л юм даа.
-Шар шувуу биш дэгдээхий биз дээ?
-Дэгдээхэй нь ч дэгдээхэй л дээ
 Дунд чөмөгний ясаар нь байшингийн тулгуур хийдэг л юм даа.
-Байшин биш өөвөн биз дээ?
-Өөвөн нь ч өөвөн л дөө
 Үүдэнд нь илжиг орилход хойморт нь суусан хүнд дуулддаггүй л юм даа.
-Илжиг биш дудрай л биз дээ?
-Дудрай нь ч дудрай л даа
 Дадан пүү ачаатайгаар Дуутын давааг давгүй л давчихдаг юм даа.
-Даваа биш гүвээ биз дээ?
-Гүвээ нь ч гүвээ л дээ
 Оройгий нь харахад малгай унадаг юм даа.
-Малгай биш тоорцог биз дээ?
-Тоорцог нь ч тоорцог л доо
 Дүн өвлийн хүйтэнд дааруулдаггүй л юм даа.
-Хүйтэн биш хүйвэн биз дээ?
-Хүйвэн нь ч хүйвэн л дээ
 Хэлэлцэж байгаа хүний хэлний үзүүр тас хөлддөг л юм даа.
-Хэл биш хэсэг мах л биз дээ?
-Хэсэг мах нь ч мах л даа
 Хэнтэй ч хэлэлцсэн гартдаггүй л юм даа.

Энэ цэцэн мэтгэлцээнээс дүү нар маань өөвөн, дудрай, пүү, тоорцог, хүйвэн гэх мэт өдөр тутмын амьдралд төдийлөн хэрэглэгддэггүйн улмаас та нарын утгыг нь мэдэхгүй байж болох үгсийн утгыг сурч, ойлгохгүй бол аав ээж, ах эгчээсээ асуун Монгол хэлнийхээ үгсийн санг нэмэгдүүлж аваарай!!!

Аав ээжтэйгээ хэрхэн харьцах вэ?

Ээж аав нар өдөр бүр л ямар нэг шаардлага тавьдаг. Чиний ээж аав чамайг хайрлаж, өгсөж, чиний төлөө санаа тавьдаг шүү дээ. Тиймээс тэдний шаардлагыг аль болох биелүүлэхийг хичээх хэрэгтэй. Зарим хүүхдүүд аав ээждээ загнуулахгүйн тулд тэднийг жаахан зүйл дээр ч болов хуурч мэхэлж эхэлдэг. Хүнийг хуурч мэхлэнэ гэдэг хүндрэлээс бултах буруу арга юм. Хэрэв тэд чиний худлаа ярьсаныг мэдвэл тэдний урам их хугарах ба өөрт чинь ч бас ичгүүртэй байх болно. Худал ярьсан үгний бараг 99 хувь нь эрт орой хэзээ боловч илэрч, дэлгэгддэг. Илрэх илрэхдээ хамгийн эвгүй, шийдвэрлэх мөчид илэрдэг гээч.

Ерөөс худлаа ярихыг хоёрхон тохиолдолд л уучилж болох юм. Нэгдүгээрт, хайртай хүмүүсийнхээ сэтгэл санааг зовоохгүйн тулд худлаа ярих, хоёрдугаарт, үнэнг хэлэх нь худал хэлэхээс ч илүү аюултай үр дагаварт хүргэх магадлалтай үед. Жишээ нь, чи найзыгаа өөртөө гутарсан үед нь "Чи хамгаас мундаг. манай ангийн хамгийн хурдан гүйдэг нь чи шүү дээ" гэх мэтээр худлаа ч байсан хамаагүй сэтгэлийг нь засч болох юм. Гэхдээ ингэж худлаа хэлэх тохиолдлууд нь чиний тарьсан хэрэгт огт хамааралгүй бөгөөд ийм зүйлсийг ялган салгах ухаан ихэвчлэн насанд хүрсэн хойно л төлөвших нь бий. Тиймээс бага насанд хүүхдүүд алдаа эндэл гаргах нь их бөгөөд аав ээжийн чинь чамайг үргэлж хайрлан хамгаалдаг сэтгэл нь гаднаа илрэхгүй байж болох ч дотроо усны ундрага шиг дуусч ширгэшгүйгээр хэзээд оргилон байдаг тул тэднийг хуурч, дараа нь өөрөө ичгэвтэр байдалд орохгүйн тулд "Муу нуухаар сайн илчил" гэсэн үгийг одооноос цээжлээд авах хэрэгтэй. Ерөөс ээж аавтайгаа илэн далангуй байна гэдэг гэр бүлд чинь эелдэг дулаан уур амьсгал үүсгэж, эргээд чамд аз жаргал, баяр хөөр, хайр энхрийллийг бэлэглэх болно.

Санаа муут сармагчин
Өнөөдөр энхрий бяцхан дүү нартаа үлгэр ярьж өгнөө. Та нар маань энэ үлгэрийг сайтар анхааран уншаад үлгэрийн төгсгөлд ямар сургамжит санаа агуулсан болохыг аав ээж, найз нөхөддөө ярьж өгөөрэй! Эрт урьд цагт араатан амьтад махаар биш шавьжаар хооллодог байжээ. Гэтэл газар дэлхий дээр аймшигт ган болов. Мод бут, зүлэг нөгөө, цэцэг жимс бүгд хатаж гандлаа. Амьтад идэх идэшгүй болж, өлсгөлөнд нэрвэгдээд эхнээсээ үхлийн аюулд нэрвэгдэж гэнэ. Ялангуяа аврага биет зэрлэг үхэр өвс ногоо их хэмжээгээр иддэг тул туйлын ихэд өлсөн зовжээ. Тэрээр идэх өвс хайн өглөөнөөс орой болтол тэнүүчилж, өдөр ирэх тусам тамир тэнхээ нь барагдан сульдан доройтож байв. Гэтэл нэгэн өдөр мөн л өвс ногоо хайн тэнүүчилж явтал нь өвс ногоо халиурсан гайхалтай сайхан тал хөндий тааралджээ. Даанч тэнд бэлчиж явсан буганууд идэш тэжээлээ харамлан хөөрхий үхрийг тал талас нь мөргөж, өшгичөн хөөжээ. Азгүй үхэр аргаан бараад бар дээр очин туславч эрэхээр шийдэв. Бар модны сүүдэрт тухлаад царцаа түүн идэж байлаа. Үхэр түүний өмнө сөгдөн: -Агуу хүчит бар ах минь та намайг аймшигт өлсгөлөн аварч хайрлаач! Авран нигүүллсэний тань ач буянд амь насаа ч өгөхөд бэлэн шүү! хэмээн гуйжээ.
"Санаа муут сармагчин" цааш унших »
Томчуудын хэлдэггүй үгсийг сануулцгаая!
  Хүүхдийн баяр гэдэг хамгийн сайхан өдөр байлаа. Шинэ хувцасаа өнөөдөр л өмсөж, хэн нэгнээс айж сандралгүй өдөржин тоглож, амттан идэж, өөд уруугүй дэгдэн гүйлдэнэ. "Тогло миний хүү, чихэр ид, томоогүй загнаж дураараа л бай, хичээлээ орхиод одоо амар, хүүхэлдэйн кино ханатлаа үз" гэж томчуудын огт хэлдэггүй үгсийг тогтоол зарлигаар зөвшөөрүүлдэг өдөр дөө. Нээрээ л хөгжилдөн тоглож, бөмбөг өшиглөж, хөөрхөн охинд тоогдож байхад л цонхоор ээжүүд цочмоор дуугаар "-Ор хүү минь, орой боллоо, гэр орны ажлаа хий, гэрийн даалгавараа эртхэн давт!" гээд л хашгирч өгдөг нь харамсмаар шүү.  
"Томчуудын хэлдэггүй үгсийг сануулцгаая!" цааш унших »
Суудал солих өдөр...
Сурагч байхад хөөрхөн байжээ. Суудал солигдох бүрт битүүхэн мөрөөдөлтэй... Булцгар хөөрхөн Золоотой л суучихвал хичээлээ таслахгүй дээ гэж дандаа бодно. Хөөрхөн дүү нар маань ч бас Нараатай, Чимгээтэй, Тулгаатай суучихвал л хамгийн сайнаар хичээлээ давтмаар, нүүрээ үргэлж угааж баймаар, өглөө эртээ сэрж баймаар гэнэхэн мөрөөдлийг тээж яваа даа. Багшийнхаа чихэнд аяархан шивнэчихвэл суудал солиход азтай л байна даа. хэхэ Суудал солих өдөр
"Суудал солих өдөр..." цааш унших »
Ирээдүйн Банжигчид...уулзалт
Бяцхан Банжигчидаа та бүхэндээ танилцуулж байгаадаа баяртай байна. Энэ хөөрхөнүүд хэн хэн юм болоо? Та нэг таах гээд үздээ....
"Ирээдүйн Банжигчид...уулзалт" цааш унших »
Далдын хар малгай
Далдын хар малгай

Хааны хүү Гомбо
Харцын хүү Гонгор хоёр
Хаан төрдөө халдаад,
Далайн захад хоёулаа

"Далдын хар малгай" цааш унших »
Дугар зайсаны домог
Дугар зайсаны домог


Урьд эртийн цагт цастын оронд төр шашин нь ганхаж, түмэн олон үймж, тэсэхүй еэ бэрх болсон тэр нэгэн мөчид Далай Лам арга сэдэж өөрийнхөө шавь нараас нэгэн гэлинг Ганжуурын тархин судар Жадамба үүрүүлээд Халхын зүг явуулж гэнээ.


"Дугар зайсаны домог" цааш унших »
Ө. Тэмүүжин....9 настай Миний эх орон
Ө.Тэмүүжин маань үнэхээр авъяастай хүүхэд шүү. Түүний дараагын бүтээлүүдийг толилуулъяа.
"Ө. Тэмүүжин....9 настай Миний эх орон" цааш унших »
"Ирээдүйн ган үзэгтэн" хүүхдийн зохион бичлэгийн уралдаан хойшлигдлоо

Бид-Монгол клубын нэрэмжит
" Ирээдүйн ган үзэгтэн"
хүүхдийн зохион бичлэг,зургийн уралдаан
хойшлогдлоо

 

 

 

 

 

Эрхэм уншигч хүүхдүүд та бүхнээсээ хүлцэл өчье. Энэхүү уралдааны минь хүүхдийн баярыг тохиолдуулан зохиогдох байсан хэдий ч зарим нэг шалтгааны улмаас түр хугацаагаар хойшлигдлоо.

Харин бүтээлээ ирүүлэнсэн хүүхдүүдийнхээ бүтээлийг маргаашаас эхлэн энэ блог дээрээ тавих болно. Мөн та хүсвэл хүүхдийнхээ хийсэн бүтээлүүдийг явуулж энэ блог дээр тавиулан бусдын хүртээл болгож болно шүү. Дахин уучлаарай бяцхан үрс минь. Бидэнтэй: huuhdiinertunts@yahoo.com хаягаар холбогдож байгаарай.

Гурвалдайн гурван цэцэн....үлгэр
Гурвалдайн гурван цэцэн гэж нэг эцгийн гурван хүү байжээ. Гурван хүү юм үзэхээр явж байгаад буман уньтай бургасан гэрт хоножээ. Их ах нь өглөө босоод гадаа гарахдаа,
- Энэ гэрийн эзэн нь борогч гүүтэй бор халтар нохойтой юм байна гэв.
Дунд дүү нь:
- Тэр хүний чинь өрөөсөн нүд нь муу юм байна гэлээ.
Бага дүү нь:
- Тэр хүний бас өрөөсөн хөл нь муу юм байна гэжээ.



"Гурвалдайн гурван цэцэн....үлгэр" цааш унших »
Хүүхдийн эрх гэж юу вэ?
Монгол улсад хүүхдийн эрхийн талаар үйл ажиллагаа явуулдаг дараах байгууллагууд байдаг юм байна.
1.    Их Британий Хүүхдийг Ивээх Сан /ерөнхий зохион байгуулагч/



"Хүүхдийн эрх гэж юу вэ?" цааш унших »
Долоон настай хүү.....үлгэр

Эрт урьд цагт долоон түмэн адуутай Долоо баяных гэдэг Алтай хааныг өвөрлөж, Хангай хааныг арлан нутагладаг байжээ.
Долоо баян өөрөө нэг өдөр долоон түмэн адуугаа долгио нуураас усалж явтал жижигхэн хайрцагтай юм нуурын усаар хөвөөд ирэхэд нь уурганыхаа үзүүрээр өлгөөд хаяжээ. Тэгтэл түүний дотроос амнаас нь алд улаан гал дүрэлзсэн, арван хоёр толгойтой атигар хар Мангас гарч ирээд, чамайг иднэ гээд бариад авчээ. Долоо баян:


"Долоон настай хүү.....үлгэр" цааш унших »
Ө. Тэмүүжин....9 настай
Ө.Тэмүүжингийн бүтээлээс толилуулъя. Энэ өмнөх Ө. Есүгэний минь ах байгаа юм... Мөн манай уралдаанд оролцож байгаа. Тэмүүжиндээ амжилт хүсье...
"Ө. Тэмүүжин....9 настай" цааш унших »
Ө.Есүгэн....3 настай
3 настай Ө.Есүгэны өөрөө будсан зураг. Өөрийнх нь хүсэлтээр нийтэлж буй билээ. Мөн та бүхэн өөрсдийн хүүхэд,дүү нарын бүтээлээс энд тавиулж болно. Хөөрхөн Есүгэнийхээ ирээдүйд томоос том аз жаргал,баяр баясгалан бүхнийг бэлэглье...

" Миний эх орон" сэдэвт хүүхдийн зургийн уралдаан эхэллээ
Бид-Монгол клубын нэрэмжит
"Миний эх орон"
сэдэвт хүүхдийн гар зурагын уралдаан



Хүүхдиийн баярыг тохиолдуулан "Миний эх орон" сэдэвт хүүхдийн гар зургын уралдаан эхэллээ. Энэ уралдаанд 7-9 насныхан, 6 болон түүнээс доош насныхан гэсэн 2 ангилал хамрагдана. Та бүхэн бүтээлээ ирүүлэхдээ дараах зүйлсийг давхар ирүүлнэ үү. Бүтээл хүлээж авах хаяг  huuhdiinertunts@yahoo.com

 

"" Миний эх орон" сэдэвт хүүхдийн зургийн уралдаан эхэллээ" цааш унших »
(Нийт: 85)